Forkani: hervormer of vervormer?

“De islam heeft een probleem”, stelt Yassin el Forkani in Trouw. De apologeten van de vervormde islam gaan steeds minder geraffineerd te werk. Stelde de Amerikaanse RAND Corporation enkele jaren geleden nog dat ‘moderne’ hoogopgeleide moslims als wapen ingezet moeten worden om de islam op subtiele wijze van binnenuit te hervormen, horen wij in de praktijk echter slechts een bundeltje laaggeschoolde brokkenpiloten op een uitermate doorzichtige manier voor hervorming van de islam pleiten.

 

Geen theologische verhandelingen over de noodzaak van verandering zoals de negentiende-eeuwse ‘hervormers’ ‘Abdu en Ridā gewoon waren te schrijven, maar PVV-achtige oneliners als ‘islam heeft problemen’ en ‘khalifaatconcept is barbaars’. Als dit de kartrekkers moeten worden van de modernisering van islam, dan kan ik u het resultaat vast voorspellen: geen weldenkend moslim trapt in deze goedkope lariekoek, meer jongeren zullen hun weg vinden naar de orthodoxe islam en vervormers zoals Forkani zullen de nieuwe ‘Jantjes’ worden in de moppen van de toekomst.

 

Forkani is de eerste vervormer die ik hoor zeggen: ‘de totale islam moet op de schop’. Want, anders kunnen we niet omgaan met ‘de nieuwe realiteit van internationale verdragen’. Toen Allah de Verhevene het vers openbaarde: “Vandaag heb Ik jullie godsdienst voor jullie vervolmaakt en heb ik Mijn gunst voor jullie volledig gemaakt en heb Ik de Islam voor jullie als godsdienst gekozen”, vergat Hij zeker dat er een tijdperk zou komen van internationale verdragen waarin de islam in zijn oorspronkelijke vorm niet zou kunnen gedijen? Verheven is Hij boven de tekortkomingen die men, al dan niet impliciet, aan Hem toekent.

 

Met een wat knullige naïviteit daagt hij vervolgens het religieuze establishment uit om met een citaat te komen waaruit zou blijken dat de islam gekomen is om een staat te stichten. Wetgeven en rechtspreken zijn immers geen Goddelijke eigenschappen volgens Forkani, maar voorbehouden aan de mens. Die weet ten slotte beter wat goed en slecht voor hem is.

 

Die uitdaging kan overigens met een simpele wedervraag worden aangegaan. Hoe denkt Forkani het in de Koran uitvoerig beschreven strafrechtsysteem te willen implementeren, zonder instituties op te richten die door de overheid worden aangestuurd om dergelijke wetgeving te bekrachtigen? Hoe houd je de economie rentevrij, zonder een overheid die hier toezicht op houdt? Wie neemt er besluiten over oorlog en vrede? Hoe garandeer je het collecteren van de Zakāt en de juiste distributie ervan onder de armen? Of zijn dit slechts achterhaalde islamitische principes die in de nieuwe wereldorde moeten komen te vervallen? “Geloven jullie dan in een deel van het Boek en in een ander deel niet”?

 

Vervolgens stelt Forkani dat we helemaal af moeten van het ‘barbaarse khalifaatconcept’. Of hij daarmee de vier rechtgeleide Khulafā als barbaren bestempelt is een interpretatie die ik hier niet zal maken. Maar dat hij dit statement heeft kunnen maken zonder countervraag, toont aan hoe weinig belezen journalisten zijn over de islam en hoe gemakkelijk vervormers essentiële leerstellingen van de islam kunnen verdoezelen voor het publiek.

 

Een simpele confrontatie met een hadith had Forkani in een nauwe hoek kunnen drijven: ‘barbaars zegt u’? Hoe staat u dan tegenover de uitspraak van de Profeet ﷺ  waarin hij de geschiedenis van de islamitische natie in verschillende politieke tijdperken verdeelt en waarin hij afsluit met de woorden: "Thumma takūnu khilāfatan ‘alā mihādj an-nubbuwah” (vervolgens zal er een khalifaat komen naar het Profetische model). Vindt u dat de Profeet ﷺ  een barbaars staatsmodel voorspelt? Wat vindt u van de islamitische eschatologie, waarin gesteld wordt dat Jezus (vrede zij met hem) zal terugkeren op aarde en de wereld zal regeren met de islamitische Sharia? Kijkt u als moslim uit naar deze tijd of gaat u dit met uw hervormingsplannen proberen te voorkomen?  Allerlei prangende vragen die de journalist niet gesteld heeft. Forkani komt er makkelijk van af.

 

Maar een journalist misleiden betekent nog niet dat je de moslims hebt overtuigd. En als moslims na het lezen van dat artikel al ergens van overtuigd zijn geraakt, dan wel van het feit dat Forkani’s pleidooi voor het hervormen van de islam een gekakel is van het banaalste soort. Hervormen in de islam betekent de religie zuiveren van precies die vervormingen die Forkani voorstelt. De Mudjaddid wiens komst hij in het interview voorspelt, is dan ook een hervormer die korte metten zal maken met Forkani’s vervormingen.

 

Dit stuk is niet bedoeld als een weerlegging op de theologische uitglijders die Forkani in het interview maakt, hoewel het een inkoppertje zou zijn gezien het hoge tokkiegehalte van zijn betoog. Waar ik echter de vinger op wil leggen, is dat de zogenoemde vervormers en hun opdrachtgevers moeten inzien dat er zich aan de horizon een nieuwe moslimgeneratie aandient die zich niet laat piepelen door de kletskoek van polderimaampjes.

 

De meeste moslims daarbuiten zijn zelfredzame, weldenkende individuen die dagelijks allerlei obstakels overwinnen om dichter tot de kern van hun religie te komen. Forkani leeft nog in het tijdperk dat je de moskee kon inlopen en een generatie analfabete zestigers kon voorschotelen welke standpunten zij moesten innemen ten aanzien van religie en samenleving. De komende jaren moet hij het echter doen met doorgewinterde critici die niet schromen om in de frontlinie van de ideeënstrijd te staan. En dan red je het niet met je gepiepel!

 

Abou Hafs